ERP แบบเดิมมัน “หนัก” ไปไหม?

หลายองค์กรเริ่มต้นเส้นทาง Digital Transformation ด้วยคำถามเดียวกันเสมอ —
เราควรใช้ ERP ตัวไหนดี?

ในอดีต คำตอบแทบไม่ต้องคิดมาก ระบบ ERP เชิงพาณิชย์รายใหญ่คือ “มาตรฐาน” ที่ทุกคนเชื่อถือ ใครอยากดูเป็นองค์กรระดับมืออาชีพ ก็ต้องลงทุนกับระบบใหญ่ ๆ ราคาแพง ๆ เอาไว้ก่อน

แต่โลกธุรกิจวันนี้ไม่เหมือนเมื่อ 20 ปีก่อนอีกแล้ว

การแข่งขันเร็วขึ้น ต้นทุนกดดันมากขึ้น เทคโนโลยีเปลี่ยนแทบทุกปี
หลายบริษัทเริ่มค้นพบความจริงบางอย่างว่า…

บางครั้ง ERP ที่ “ใหญ่และแข็งแรง”
อาจกลายเป็นสิ่งที่ “หนักเกินไป” สำหรับการวิ่งในโลกยุคใหม่

เมื่อ ERP แบบเดิมเริ่มกลายเป็นภาระ

ERP แบบดั้งเดิมถูกออกแบบมาสำหรับองค์กรขนาดใหญ่ กระบวนการซับซ้อน และโครงสร้างที่ตายตัว
มันเสถียร และครบเครื่อง — ไม่มีใครเถียง

แต่คำถามคือ ธุรกิจยุคนี้ยังต้องการอะไรแบบนั้นอยู่หรือไม่

ตั้งแต่วันแรกที่ติดตั้ง ต้นทุนก็เริ่มวิ่งทันที ทั้งค่า License ต่อผู้ใช้ ค่า Implementation ที่กินเวลาหลายเดือน ไปจนถึงค่าดูแลรายปีที่ต้องจ่ายต่อเนื่อง

สำหรับ SME หรือบริษัทที่กำลังเติบโต เงินก้อนนี้อาจถูกใช้ไปกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ การตลาด หรือทีมงานได้มากกว่า แต่กลับต้องจมอยู่กับ “ค่าระบบ” ก่อนที่จะเห็นผลลัพธ์ใด ๆ

ยิ่งไปกว่านั้น เมื่อธุรกิจต้องการเปลี่ยน Process หรือทดลองอะไรใหม่ ๆ
ระบบที่เคยถูกเรียกว่า Best Practice กลับกลายเป็นกำแพง ทุกการปรับต้องผ่าน Vendor ต้องใช้เวลา และต้องมีค่าใช้จ่ายเพิ่ม

สุดท้าย ERP ที่ควรช่วยให้ธุรกิจคล่องตัว
กลับทำให้ทุกอย่างช้าลง

และเมื่อระบบเป็นแบบปิด การย้ายออกแทบเป็นไปไม่ได้ องค์กรจึงตกอยู่ในสภาพ Vendor Lock-in โดยไม่รู้ตัว

การมาของ Open Source ERP: ทางเลือกที่เบากว่า แต่คล่องตัวกว่า

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แนวคิด Open Source ERP เริ่มได้รับความสนใจมากขึ้น ไม่ใช่เพราะมัน “ถูกกว่าอย่างเดียว”
แต่เพราะมันตอบโจทย์วิธีทำธุรกิจยุคใหม่ได้ดีกว่า

เมื่อไม่มีค่า License องค์กรสามารถลงทุนเฉพาะสิ่งที่จำเป็นจริง ๆ
เงินที่เคยจ่ายให้ซอฟต์แวร์ ถูกนำไปพัฒนาธุรกิจแทน

ที่สำคัญ Open Source เปิดให้เข้าถึงซอร์สโค้ดได้เต็มที่
องค์กรจึงสามารถปรับระบบให้เข้ากับวิธีทำงานของตัวเองได้ แทนที่จะต้องฝืนเปลี่ยนกระบวนการให้เข้ากับซอฟต์แวร์

ธุรกิจสามารถเริ่มจากเล็ก ๆ แล้วค่อย ๆ ขยาย
เพิ่มโมดูลเมื่อโต
เชื่อมต่อระบบอื่นผ่าน API
ต่อยอด Cloud, BI, Automation หรือแม้แต่ AI ได้ง่ายกว่าเดิมมาก

และเพราะองค์กรเป็นเจ้าของระบบจริง ๆ
การเปลี่ยน Partner หรือดูแลเองในอนาคตก็ไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป

นี่คือความยืดหยุ่นที่ธุรกิจแบบ Agile และ Lean ต้องการ

ตัวเลือก Open Source ERP ที่น่าสนใจ

ปัจจุบันมี Open Source ERP ให้เลือกหลากหลาย ขึ้นอยู่กับขนาดและลักษณะธุรกิจ

• ERPNext — เหมาะกับ SME และโรงงานผลิต ครอบคลุม BOM, Stock, Manufacturing, Accounting
• Odoo — ecosystem ใหญ่ เชื่อมต่อ E-commerce และ CRM ได้ดี
• Dolibarr — ระบบเบา ติดตั้งง่าย เหมาะกับธุรกิจขนาดเล็ก
• Axelor / Tryton / Metasfresh — เหมาะกับองค์กรที่ต้องการปรับ Workflow เชิงลึก

การเลือก ERP ไม่ได้ขึ้นกับว่า “ตัวไหนดีที่สุด”
แต่ขึ้นกับว่า “ตัวไหนเหมาะกับบริบทธุรกิจมากที่สุด”

แต่ Open Source ก็ไม่ใช่ยาวิเศษ

Open Source ERP ไม่ใช่คำตอบสำเร็จรูป

ความสำเร็จของ ERP ไม่ได้อยู่ที่ซอฟต์แวร์เพียงอย่างเดียว
สิ่งสำคัญกว่าคือ Business Process ที่ชัดเจน และการบริหารการเปลี่ยนแปลงภายในองค์กร

ความสามารถในการ Customize ที่ Open Source ให้มา ถ้าใช้มากเกินไป ก็อาจกลายเป็นดาบสองคม ทำให้ระบบซับซ้อนเกินความจำเป็น

ดังนั้น เราไม่ได้ต้องการแค่ “เครื่องมือที่ยืดหยุ่น”
แต่ต้อง “ใช้อย่างมีวินัย” ด้วย

บทสรุป: ERP ควรช่วยให้วิ่งเร็วขึ้น ไม่ใช่แบกหนักขึ้น

ERP แบบเดิมไม่ได้แย่
มันแค่ถูกสร้างมาในยุคที่โลกเปลี่ยนช้ากว่าวันนี้มาก

แต่ธุรกิจที่ได้เปรียบในอนาคต
ไม่ใช่ธุรกิจที่มีระบบใหญ่ที่สุด

คือธุรกิจที่ ปรับตัวได้เร็วที่สุด

Open Source ERP จึงไม่ใช่แค่ทางเลือกที่ประหยัดกว่า
แต่มันคือเครื่องมือเชิงกลยุทธ์ที่ทำให้ธุรกิจ “เบา คล่องตัว และพร้อมเติบโต”

ความได้เปรียบไม่ได้มาจากขนาดของระบบ
แต่มาจากความเร็วในการเปลี่ยนแปลง

by Kitti U.